Zorza polarna - aurora ovals - jest to świecenie górnych warstw atmosfery ziemskiej charakterystyczne dla obszarów podbiegunowych. Najczęściej występuje w odległości 20 - 25 st. od bieguna magnetycznego północnego lub południowego. Na północy nazywana jest aurora borealis, na południu aurora australis. Zorze polarne mają bardzo różnorodne formy, najczęściej są to świecące barwne łuki, smugi albo pasma jednorodne lub o strukturze promienistej, często pofałdowane, o wyglądzie draperii lub zasłon. W większości przypadków zorze mają odcień zielony lub niebieskozielony z pojawiającymi się czasem plamami lub obwódkami o barwie różowej lub czerwonej. Mogą się również pojawić kolory: niebiesko-biały, żółto zielony lub fioletowy.

Zorze polarne występują najczęściej na wysokości 65 - 140 km nad Ziemią w warstwie atmosfery zwaną jonosferą. Czasami zdarzają się i takie, których rozciągłość pionowa dochodzi do 1000 km. Ich istnienie jest widzialnym przejawem istnienia elektryczności atmosferycznej. Zorze polarne powstają w wyniku oddziaływania z atmosferą Ziemi cząstek emitowanych przez Słońce, a schwytanych przez ziemskie pole magnetyczne. Zderzenia składników wiatru słonecznego (elektronów i protonów) z cząstkami górnej atmosfery powodują jonizację tych ostatnich. Atomy i cząsteczki atmosfery wzbudzone wskutek bombardowania emitują promieniowanie o charakterystycznym dla nich widmie.

Zorze polarne w naszym kraju należą do rzadkości, ale obserwacje są możliwe. W czasie silnej aktywności Słonecznej czy też po silnych wybuchach na Słońcu, możemy się spodziewać tego pięknego zjawiska i u nas.

Najdogodniejsze godziny do obserwacji zorzy w Polsce mamy pomiędzy 23.00 a 1.00. Ze względu na to, że zorze w naszym kraju są dużo słabsze niż np. na Alasce, poza czystym bezchmurnym niebem potrzebujemy oddalone od świateł miasta pole obserwacji w kierunku północnym. Jasny blask Księżyca również może popsuć obserwacje, najdogodniejsze więc jest okres do pierwszej kwadry lub po trzeciej. Oczywiście zdarzają się zjawiska tak intensywne, że z powodzeniem możemy je obserwować nawet w większych miastach, niestety należą one do rzadkości !

Skąd się dowiedzieć o potencjalnej szansie obserwacji ? W Internecie jest całe mnóstwo miejsc, gdzie na bieżąco możemy się dowiedzieć czy jest możliwa obserwacja. Kilka z takich stron oferuje powiadamianie o potencjalnej możliwości wystąpienia zorzy, naprawdę więc warto subskrybować takie wiadomości.

Wszyscy Ci, którzy mieszkają na północy kraju mają większe szanse na obserwacje. Z centrum kraju jest nieco gorzej (choć jak widać po mojej galerii zdjęć, jest to możliwe). Mieszkańcy południa naszego kraju są w najgorszej sytuacji, choć otrzymywałem informacje o dokonanych obserwacjach i udane próby fotografowania !

Fotografowanie zorzy jest bardzo proste. Ze względu na dużą rozciągłość zjawiska najlepiej używać obiektywów szerokokątnych, choć chcąc sfotografować „fale” należy użyć nieco dłuższej ogniskowej 80-140mm.

Aparat na nieruchomym statywie ustawiamy na kierunek północ – czas ekspozycji od 15 sekund do 1 minuty przy przesłonie 2,8 - 4, materiał negatywowy lub odwracalny (slajd) o czułości 400 lub 800.

W przypadku aparatu cyfrowego czas w okolicy 30 sekund przy czułości ISO 160-200 będzie wymaganym minimum, balans bieli ustawiamy na 5500 K (światło dzienne) i bardzo ważne: jeżeli aparat ma możliwość włączenia redukcji szumów – koniecznie jej używajmy ! Jeżeli nie posiadamy w naszym aparacie redukcji szumów musimy zrobić przed normalnymi zdjęciami tzw. „dark frame” – ekspozycje przy zakrytym obiektywie. Ekspozycja musi być o jednakowym czasie z tą właściwą, a więc: jeżeli naświetlamy 30 sekund – „dark frame” musi mieć 30 sekund. Potem za pomocą np. programu BlackFrame robimy substrakcje szumów co znacznie polepsza jakość zdjęć !

To wszystko czego potrzebujemy do zarejestrowania zorzy, no oczywiście będzie potrzebne jeszcze szczęście.....

 © Michał Kałużny